Özellikle çocuğun ilk 3 yaşında çevresel uyaranlara az maruz kalması sonucu, sosyal gelişimini olumsuz yönde etkileyen bir durumdur. Çocuğun dış çevreden maruz kaldığı her şey uyaran olarak bilinmektedir. Örneğin; ses, görüntü, cisimler, bulunduğu ortam ya da ebeveynleri ile geçirdiği zaman çocuk için uyarandır. Uyaranların az olduğu takdirde çocuğun beyindeki nöral aktivite bölümü gelişemez ve yaşamında bası sorunlar yaşayabilir. Zihinsel ve dil gelişimini etkileyen bu durum, özellikle gözlem gerektirmektedir.
Nedenleri
. Çocuğun ekrana aşırı maruz kalması, tablet, telefon gibi elektronik aletleri kullanım süresinin fazla olması çocuğun uyaranlara karşı tepkisiz ve çevreye karşı iletişimsiz olmasına yol açar.
. Çevresel yaşam koşulları çocuğun uyaran eksikliğini de etkileyebilir. Park ve oyun alanlarının yetersizliği, çocuğun fiziksel olarak çevreyi keşfetmesini kısıtlar.
. Ebeveynleri ile çocuğun iletişiminin az olması da çocuğun hem duygusal hem de sosyal açıdan gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir.
Uyaran Eksikliğinin Belirtileri
- Dil gelişiminin yetersiz olması
- Göz teması kuramama ya da kendi isterse göz teması kurma
- Komutlara uymama
- Akranları ile iletişime geçmede zorlanma veya adapte olamama
- Öfke problemleri
- Aşırı ekran bağımlılığı (tablet, televizyon ve ya telefon ile oynama isteği)
Uyaran Eksikliğinin Çocuğun Gelişimine Olumsuz Etkileri
– Çocukta dikkat süresi azalabilir, öğrenme güçlüğü yaşayabilir.
– Çocuğa yeterince hareket alanı sağlanmadığı takdirde hareketlerinde kısıtlılık görülebilir ve motor gelişimini de olumsuz yönde etkilenebilir.
– Hiperaktivite, davranış bozukluğu gibi durumlar yaşanabilir.
– Sosyal olarak kendini ve duygularını ifade etmekte zorluklar yaşar.
Peki Bu Durumda Ne Yapılabilir?
Uyaran eksikliği genel itibariyle çevresel uyaranlara az maruz kaldığın için ortaya çıkan bir durumdur. Ebeveynlerin bu dönemde çocuğu yeteri şekilde uyarana maruz bırakması gerekmektedir. Bu şekilde çocuk uyaran eksikliği yaşamada bu durumu telafi eder. Çocuğu ekrandan oldukça uzak tutmalıdır. Bu sayede çocuğun sosyalleşmesi daha kolay olacaktır. Anne baba çocuğun ilk dönemlerinde yeterince ilgilenip vakit geçirmesi çocuğun hem duygusal olarak hem de zihinsel olarak gelişimine katkı sağlar. Çocuğun bu dönemde dışarıda bol bol vakit geçirip hareket etmesi gerekmektedir. Böylelikle çocuğun sosyal becerilerinde de gelişim gözlemlenir. Uyaran eksikliği, göz ardı edildiğinde çocuğun tüm gelişim alanlarında olumsuz sonuçlar doğurabilecek ciddi bir sorundur. Ancak erken farkındalık ve doğru yönlendirme ile bu süreç tersine çevrilebilir. PDR MERKEZİ olarak bizler, çocukların sağlıklı bireyler olarak yetişmelerine katkı sağlamak adına her zaman yanlarındayız.
ANAHTAR KELİMELER: Uyarıcı eksikliği, Duyusal yoksunluk, Duyusal gelişim, Çevresel uyaranlar, Gelişimsel gerilik, Erken çocukluk gelişimi, Nörogelişimsel etkiler, Beyin gelişimi, Uyarana maruz kalma