- Enürezis (alt ıslatma)
- Sıkışma
- Kabızlık
- Tuvalet eğitimini reddetme
ENÜREZİS (ALT ISLATMA)
Çişini tutup söyleyebilecek olgunluğa eriştiği halde istemsiz ve uygunsuz altına çişini kaçırma durumudur. 5 yaşındaki çocukların %15-20 sinin, 10 yaş grubunun ise %5 inin ayda en az bir defa altına ıslatma sorunu yaşamaktadır. Altına kaçıran 704 çocuk üzerinde yapılan bir çalışmaya göre %30.3 ü hergün, %37,2 si hafta birkaç defa, %19.3 ü haftada bir gün veya daha az, %13 ü ise ayda bir gün sıklığında altına kaçırmaktadır.
Altına kaçırmanın nedenleri neler ve tedavisi nasıldır?
Anne baba çocukken altına kaçırmışsa çocuklarının altına kaçırma oranı %77 dir. Uyanma sorunları (uykunun ağır olması, uyanamama), biyolojik ve psikolojik nedenleri vardır. Psikolojik nedenlerine gelirsek, çocuk neden altına kaçırır?
- Korku, kaygı gibi basıtırılan duygusal yükler
- Aşırı otoriter veya baskıcı ebeveyn tutumu
- Travmatik deneyimler (boşanma,terk, deprem…)
- Rutinin bozulması (yeni kardeşin gelmesi, taşınma, okula başlama)
- Katı bir tuvalet eğitimi vermek
- Ebeveynin depresif olması veya çocuğun fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayamaması da altına kaçırma nedenleri arasındadır.
Altına kaçırma vakalarının %2-4 si organik (enfeksiyon veya biyolojik başka nedenler) bir nedene bağlı olabiliyor.
Tedavi şekline gelince. Organik bir nedeni yoksa oyun terapisi ilekurumumuzda alta kaçırma sorununun üstesinden gelinebilir. Kayseri’de altına kaçırma problemi yaşayan çocuklar için oyun terapi seansları düzenliyoruz. Bu terapi yaklaşımıyla çocuk kendi duygularını ve düşüncelerini düzenleyerek problemleri üzerinde çalışabilme becerileri ediniyor. Yani listeler ve çizelgeler terapinin önemli bir bileşeni olsa da, çoğu altına kaçırma vakasında yalnızca oyun oynamak tek başına tedavi edici olabiliyor.
Altına kaçıran çocukların yaşadıkları sıkıntılar nelerdir?
- Özgüven eksikliği, yetersizlik hissi
- Suçluluk hissi
- Artan davranış sorunları (zıtlaşma, inatlaşma, karşıt gelme…)
- Uyku sorunları
- Konuşma geriliği yaşayan çocukların altına kaçırma durumu gerilik yaşamayan çocuklara göre daha yüksektir
- Psikolojik sağlamlığın zayıf olması
- Kaygı
- Yaşantıya bağlı stres (kardeş doğumu, anneden ayrılık, deprem…)
TUVALETE SIKIŞMA
Tuvalete gitmesi gerektiği halde bu duruma direnme durumudur.
TUVALETE SIKIŞMA NEDENLERİ
- Dikkat eksikliği yaşayan çocuklar tuvalet sinyallerini çok dikkate alamayabilirler. ‘Unuttum veya farkında değildim’ gibi cümleler kurabilirler.
- Ekran maruziyeti fazla olan çocuklar özellikle televizyon izlerken sıkma eğiliminde olabilirler.
- Bezden tuvalete geçme dönemlerinde direnç gösterme
- Çocuğun kaygılı olması
- Çocuklar tuvaletlerini kendi uzantıları olarak algıladıkları için vedalaşmaya hazır hissetmeme durumu.
- Özellikle hayatlarında bir kayıp veya uzun süreli ayrılık veya terk varsa hem kakalarını hem de çişlerini tutabilirler.
KABIZLIK
Kaka yapamama veya bilinçli olarak kakayı yapmamayı tercih etmeme durumu
KabızlıK Nedenleri
- Tuvaletten korkma veya tiksinme (tuvalete düşmekten korkma, sifonun sesinden korkma v.b.)
- Çok katı bir tuvalet eğitimi
- Terk, ayrılma, boşanma sevdiği birini kaybetme gibi durumlar, aileden birinin dönemsel yokluğu (babanın asker olması veya yurt dışına gitmesi)
- Acı veren yaşantı deneyimi (deprem, cenazeye şahit olma v.b.)
- Otoimmun rahatsızlıklar (glüten intoleransı, laktoz intoleransı, enzim eksikliği, alerji v.b.)
- Ek gıdaya geçiş dönemi
- Sıvı gıdaların veya suyun az tüketimi
- Çocuk tuvaletini tuttukça kabızlığı artar kabızlığı arttıkça da canı yanar.
Tuvalet Eğitimini Reddetme
Çocuk neden tuvalet eğitimini reddeder?
- Ebeveynin aşırı katı tutumundan dolayı
- Çocuk tuvalet eğitimine hazır olmayabilir
- Korku ve kaygı biri durumlardan dolayı
- Vücutlarının bir parçasından vedalaşmaya hazır hissetmeme
- Ekrana bağımlılık
- Odaklanma ve dikkat problemleri
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu
- Konfor alanından dışarı çıkmak istememesi (zaten anne temizliyor)
Çocuğum tuvalet eğitimine hazır mı?
Öncelikle çocuğunuzun tuvalet eğitimine hazır olduğundan emin olmalısınız. Bunun için bazı sinyaller verir.
- Beze tuvaletini yaptıktan sonra rahatsızlık duyar ve hemen değiştirilmesini ister
- Tuvaletini yaparken utanır, saklanır.
- İdrarını veya kakasını kısa süre de olsa tutabilir
- Geceleri kuru kalkar
- Kakası geldiği zaman fark ediyor mu, bilgi veriyor mu?
Bu işaretlerden birkaç tane varsa çocuğunuz tuvalet eğitimine hazır olabilir.
Çocuğum tuvalet eğitimine hazır. Ne yapmalıyım?
Öncelikle tuvaleti çocuğunuza tanıtın ve mümkünse akranlarından birini tuvaletini yaparken izletin. Yoksa da oyuncak bebek yardımıyla tuvalete nasıl kakasını yapabileceğini gösterebilirsiniz.
Tuvalette mutlaka hoşuna gidebilecek şeyler olmalı. Köpüklü sabun, güzel bir koku, kolonya, stiker , sadece lavoboda oynayabileceği oyuncaklar da olabilir. İlk zamanlar sadece lavoboya gidip orada suyla oynaması yeterli olacaktır. Sonrasında lazımlığı varsa onu banyoya koyabilirsiniz. Lazımlığı yoksa lazımlık almak yerine çocuklara boyut olarak uygun klozet adaptörleri bulunuyor onları almanızı öneririm.
Tuvaletten korkuyorsa eğer tuvalet eğitimine başlamadan önce mutlaka değişiklikler yapın. Tuvaletinizi çocuğunuzun fiziksel özelliklerine uygun ve eğlenceli olmasına özen gösterin. Sonrasında altında bezi varken birkaç defa oturma denemeleri yapabilirsiniz. Bunlar çok kısa sürebilir. Birkaç saniye sürebilir.
Kıyafetlerini çıkarmaya başladıktan sonra da eğer reddediyorsa zorlamayın ama birkaç denemeden sonra stiker gibi ufak ödüller verebilirsiniz. Bu bir çikolata da olabilir. Tuvalete kıyafetlerini çıkarıp oturmadan önceden mutlaka kaka ile ilgili kitaplar okuyun ve mümkünse kaka boyama veya tuvalet eğitimiyle ilgili boyama etkinliklerine yer verin.
Kakanı tuvalete yapmaya hazır mısın? Sorusunu sorun ve tamamen reddediyorsa etkinliklere devam edin. Hazır olduğunda o size bilgi verecektir.
Bunları deniyor olmanıza rağmen tuvalet eğitimine direniyorsa PDR Merkezi’ni arayarak destek alabilirsiniz.