+ 90 541 963 61 45       pdrmerkezi@pdrmerkezi.com      Pazartesi-Cumartesi: 10:00-18:00      Mevlana Mah. Şehit Ali Örnek Cad. No :14/B Talas / KAYSERİ    

Sizin için, Sizlerle...

Kekemelik Nedir?

Makaleler

Mustafa ÜNSAL
1129

Kekemelik Nedir?

Kekemelik konuşma akıcılığında sesli veya sessiz duraksamalardan (‘-----bloklar’),      sözcük birimlerinin (ses veya hecelerin) tekrarlanmasından (örneğin: 's-s-s-soğuk’) veya uzatılmasından (örneğin: ‘sssssıcak’) oluşan bir konuşma bozukluğudur. Kekemelik genellikle aşırı zorlanmalar, göze batıcı (kafa, kol hareketleri veya bedensel) gerginlikleri içerir. Kekemeler kekeledikleri anda ne söylemek istediklerini çok iyi bilirler fakat kelimeleri sorunsuz çıkaramazlar. Konuşurken konuşma organları üzerindeki kontrolü kaybederler. Her kekeleyen değişik kekeler. Kekemeliğin derecesi kişiye, konuya, konuşulacak kelimeye, duygusal veya bedensel duruma göre değişebilir.

 

Kekeleyen kişinin yaşamını kekemelik nasıl etkiler ?

Birçok kekeleyen insan kekeleyeceğini tahmin ettiği kelime veya durumlardan kaçınır. Basit günlük olaylar, örneğin bir biletin alımı bile onlar için büyük sorun yaratır. Kekemelikten korku ve kekemelikten kaçınma isteği kişinin tüm yaşamına hakim olabilir. Meslek yaşamı, arkadaş ve hobi seçimi icabında gerçek ilgi ve ihtiyaçlara göre değil‚ ‘az mı çok mu konuşmam gerekir’ diye seçilir. Alay veya reddetme, acıma veya utanma duyguları gibi toplumun kekemeliğe karşı gösterdiği olumsuz tepkiler, kekeleyen insanın toplumdan geri çekilmesine neden olabilir.

 

Kekemelik kaç yaşında başlar ve toplumdaki dağılımı nasıldır?

Kekemelik genellikle çocuk bir süre akıcı konuştuktan sonra gözle görülen bir neden olmadan 2 ila 5 yaşları arasında gelişir fakat istisnai durumlarda daha geç başladığı da görülür. Çocukların %5inde kalıcı bir kekemelik gelişir. Bu çocukların 5 te 4 ü ergenlik çağına kadar yeniden akıcılaşır. Maalesef hangi çocuklarda geçici bir kekemeliğin oluşacağı daha önce bilinemez. Yetişkinlerin %1’nin kekelediği tahmin ediliyor.Yetişkinlerin kekemeliği genellikle kalıcıdır. Kekemelik erkek çocuklarında kız çocuklarına nazaran ortalama iki kat daha fazla gelişir. Kız çocuklarında kekemelik genellikle geçicidir. Kekeleyen erkek çocuklarında bu oran 5:1 kadar yükselir (5 erkek çocuğuna 1 kız çocuğu düşer). Kekemelik her kültürde görülür ve 4000 yıllık yazılarda bile kekeleyen insanlardan bahsedilir.

Kekemeliğin nedenleri nelerdir ?

Konunun uzmanı olmayanlar kekeleyen çocuklar konuşabildiklerinden daha çabuk düşündükleri için ya da kekeleyen bir insanı taklit ettikleri için, daha sinirli oldukları için veya daha fazla ilgi çektikleri için, dillerinin daha yavaş döndüğünden dolayı konuşmalarının akıcı olmadığını tahmin ederler. Bu görüşler doğru değildir. Kekeleyen insanların kekelemeye genetik olarak yatkın oldukları düşünülür. Kekemelik çocuğun bedensel, zihinsel, duygusal, dil ve konuşma açısından çok çabuk geliştiği bir dönemde ortaya çıkar. Neden ve niçin bazı çocuklarda bu dönemde kekemeliğin ortaya çıktığı bilinmemektedir. Kekemeliğin gelişiminde duygusal, bedensel veya sosyal nedenlerin önemli rol oynadığı tahmin edilmektedir. Kekemeliğin daha ileri gelişmesinde konuşmada artan gerginlik, çocuğun kekemelikten kaçınmasına neden olur. Bu bağlamda konuşmaya karşı olumsuz duygular ve tavırlar ortaya çıkabilir. Korku ve kaçınma, konuşmada gerginlik ve sürekli engellenme sonucunda oluşan kısırdöngü, kekemeliğin ayakta kalmasına veya daha da artmasına yol açar. Kekemelik bu süreç içinde otomatikleşir ve devam ettiği süreye bağlı olarak değiştirilip düzeltilmesi de zorlaşır.

Çocuğum kekelemeye başladığında ne yapabilirim?

 

Çocuğunuzun kekelediğini fark ettiğiniz ve tasalanmaya başladığınız anda mutlaka bir uzmana danışmalısınız. Kekemelik dalında tecrübesi olan bir uzmana başvurarak kekemelik teşhisi yaptırın ve uzmanın görüşünü alın. Çocuğunuzu muayene edilmesi için mutlaka yanınızda götürün. Bunun yanı sıra sizinle kekemeliğin belirtileri ve çocuğun tepkisi hakkında görüşülmesi gerekmektedir. Eğer çocuğunuz kekeliyorsa aşırı telaşa kapılmamaya çalışın, fakat uzun zaman kekemelik geçer diye umutlanıp beklemeniz de tavsiye edilmez.

Çocuğunuz konuşurken kendini zorluyorsa veya konuşmasından dolayı hayal kırıklığına uğruyorsa mutlaka kekemeliğin teşhisi yapılmalıdır.Tabii ki tasalanıyorsanız ve ne yapacağınızı, nasıl davranacağınızı bilmiyorsanız da bir uzmana danışmanız yararlı olur. Kekemelik tedavisinde çocuğunuzun yaşı önemli değildir. Kekemeliğin muayenesi tedavinin gerekli olup olmadığı konusunda karar verilmesine yardımcı olur.Siz de çocuğunuza yardımcı olabilirsiniz. Kekemelik kötü bir alışkanlık olmadığı gibi çocuğun kontrolü dışındadır. Çocuğunuzun takılmalarını düzeltmeyin. Onun size ‘nasıl’ değil de ‘ne’ demek istediğini anlamaya çalışın. Onu zorlamayın, sözcük ve tümcelerini tamamlamayın. Kendiniz sakin olup yavaş konuşmaya çalışın. Çocuğunuza anlayış gösterin ve üzüldüğünde onu teselli edin. Kekemelik hakkında bilgi edinin ve çevrenizdeki insanlara, çocuğunuza karşı nasıl davranmaları gerektiğini anlatın.

 

Çocuklara yönelik ne gibi tedavi yöntemleri vardır ?

 

Kekemelik tedavisi 2-3 yaşları arasında da başarılı olabilir. Hiç bir uzman kekemeliğin nasıl gelişeceğini önceden söyleyemez. Bu nedenle güvenilir tedaviler kekemeliğin tamamen ortadan kalkabileceğini garanti edemez. Fakat erken tedavi edilen çocuklar konuşurken daha az güç sarf etmeyi öğrenirler hatta kekemelikten tamamen kurtulabilirler. Eğer kekemelik kalıcıysa tedavinin amacı, çocuğa kekelemeyle nasıl baş edebileceğini öğretmek ve böylece gelişiminde olumsuz etkileri önlemektir. Kekemelik tedavisinin mutlaka veli danışmanlığını da kapsaması gerekmektedir. Bu danışmanlıklarda veliler bilgilendirilip çocuğun kekemeliğine nasıl yaklaşmaları gerektiğini öğrenirler. Çocuklarda uygulanan tedaviler her zaman oyun oynayarak ve yaşa uygun bir biçimde yapılır. Tedavide ya kekemelik dolaylı yollardan işlenir; örneğin kekemeliği olumlu etkileyebilecek alanlardan başlanır, ağız dil hareketleri, kelime hazinesini genişletici veya söz dizimi hatalarını düzeltici çalışmalar, gerekirse aile içi iletişim alışkanlıkları çocuğun akıcı konuşmasını kolaylaştırıcı bir biçimde değiştirilebilir. Ya da tedavide doğrudan konuşma ve kekemelikle ilgili çalışmalar yapılır. Bu alanda değişik yöntemler uygulanır: Çocuklar yorucu kekemeliğin yerine daha hafif konuşup kendilerine güvenerek iletişim kurmayı öğrenirler. Ya da konuşmalarını kontrol etmeyi yani kekemeliği azaltmayı öğrenebilirler. Diğer tedavi yöntemleri davranış tedavisinde kullanılan ve kekeleyen çocukların akıcı konuşma süreçlerini güçlendiren yöntemlerdir. Birçok durumda dolaylı yöntemlerle doğrudan yöntemler birlikte uygulanır. Kekemelik konusunda uzman kişiye danışarak tedavi yöntemleri hakkında bilgi edinin ve uzmanla birlikte, çocuğunuzun yaşını da gözeterek hangi yöntemin uygun olacağına karar verin. Tüm yöntemler için geçerli olan, çocuk ne kadar küçük olursa, anne-baba da o kadar tedavinin bir kısmının uygulanmasına yönlendirilirler.

 

 

 

 

 

 

Hangi kekemelik tedavileri ciddi ve güvenilirdir ?

Kekemelere yönelik ciddi ve güvenilir tedavi olanakları, ciddi olamayan tedavi imkanlarından şu konularda farklılıklar içerir:

 

· tamamen iyileşmeyi garanti etmez/ sağlatıma söz vermez.

· tedavi süresinin yeteri kadar uzun olması

· tedavi içeriğinin sadece tedavi odasında değil, günlük yaşamda da denenmesini öngörür

· alıştırmaların günlük yaşama da aktarılmasına önem verir

· tedavi bittikten sonra uzun vadeli programı sunar

· tedavi sonrası kötüleşme/ gerileme görülürse ek tedavi seansları sunar.

 

İlaçlar kekemeliği iyileştirir mi ?

 

Kekemeliği tedavi edebilecek bir ilaç daha bulunamamıştır. Bazı ilaçlar alındıkları sürece kekemeliği azaltabilirler. Kasları gevşetici ilaçların yararı olduğu görülürse de, korkuya karşı alınan ilaçların yararı yoktur. İlaçlar bırakıldığında kekemelik genellikle aynı derecede geri gelir. Özellikle uzun vadeli alınan ilaçların yarardan çok zarar vereceği hesaba katılmalıdır.

 

Kekeme tedavileri ne kadar başarılıdır ?

 

Çocukluk döneminde başlayan kekemelik çoğunlukla kendi kendine en geç ergenlik döneminde geçer. Fakat şimdiye kadar hangi çocuklarda ve hangi yöntemlerle kekemeliğin geçeceği bilinmemektedir. Uzmanların ortak olduğu düşünce tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar yararlı olacağıdır. Kekeleyen yetişkinler iyi bir iletişim kurabilecek derecede konuşmalarını akıcılaştırabilirler yani konuşmalarını kontrol altına alabilirler. Ancak bu birçoğu için yaşam boyu sürekli çalışma gerektiren bir süreçtir. Her tedavi yönteminde de gerileme, hatta tedavi öncesi duruma gelme görülebilir. Hiç bir tedavi yönteminin kesin üstünlüğü yoktur.


PDR Merkezi

Sosyal Medya